Menu Home

अंडी सेवनाबाबत ‘एफएसएसआय’चे मार्गदर्शन: लेखांक – 4

अंडी साठवण्याच्या पद्धतीवर ती किती काळ टिकणार हे ठरत असते. जर तापमान जास्त असल्यास बाह्य वातावरणामध्ये अंडी एका दिवसामध्ये आपला ताजेपणा गमावून बसतात. तर रेफ्रिजरेटरमध्ये ४ ते ५ दिवसात ताजेपणा गमावतात. सामान्य तापमानामध्ये अंडी योग्य पद्धतीने ठेवल्यास, अंडी घातल्यानंतर त्याचा ताजेपणा १० ते १२ दिवसापर्यंत राहू शकतो. मात्र, तापमानामध्ये किचिंतही वाढ झाली तरी त्याचा साठवण कालावधी कमी होतो.

साठवण आणि वाहतुकीच्या दरम्यान अंड्याच्या तापमानामध्ये सातत्याने बदल होतात. यामुळे अंड्यातील हवेची पोकळीची घनता वाढते. अंड्याच्या कवचाला २० हजारापेक्षा अधिक सूक्ष्म छिद्रे असतात. यातून बाष्पीभवन झाल्याने बलक आणि अब्ल्युमिन मधील पाण्याचे प्रमाण कमी होते.

चालाझा हा अंड्यातील बलक आणि अल्ब्युमिन यांतील घटकांना जोडणारा नरसाळ्याच्या आकाराचा प्रथिनांपासून बनलेला घटक असतो. तो लुप्त होत जातो आणि अंतिमतः अंड्याचे वजन कमी होते. (सामान्य ताज्या अंड्याचे वजन हे ५० ते ६५ ग्रॅमच्या दरम्यान असते, तर जुन्या आणि खराब होऊ घातलेल्या अंड्याच्या वजनामध्ये १५ ते २० ग्रॅमने घट होते. ) अंड्यातील हवेच्या पोकळीची घनता वाढल्याचे मोठ्या आकारातील भागामध्ये टाचणीच्या साह्याने सहजतेने तपासता येते. ताजे किंवा सामान्य अंडे हे जुन्या अंड्याच्या तुलनेमध्ये सहजतेने फुटत नाही.

अंड्यातील पाण्याचा ऱ्हास झाल्यामुळे, पांढरा भाग आणि बलक भाग आकुंचित पावून, पुढे तो एकमेकांमध्ये मिसळतो. असे अंडे फोडल्यानंतर त्यातील पिवळा बलक आणि पांढरा भाग वेगवेगळा दिसत नसल्यामुळे सर्वसामान्यांमध्ये खोट्या किंवा प्लॅस्टिक अंड्याची भावना निर्माण होते. त्याच प्रमाणे एकत्र मिसळलेल्या या घटकाचा वास हा नेहमीच्या ताज्या अंड्याप्रमाणे राहत नाही. ताज्या अंड्यातील कवचाचे प्रतल हे पातळ आणि मऊ असते. त्यातील आर्द्रतेचे प्रामण कमी झाल्याने ते कोरडे होऊन, कागदाप्रमाणे पोताचे होते. परिणामी त्यामुळेही खोट्या अंड्याच्या समजाला अधिक चालना मिळू शकते. ताज्या अंड्यातील प्रतल आगीच्या ज्योतीवर धरले असता जळण्यासाठी अधिक वेळ घेते. जर जुन्या किंवा शिळ्या अंड्यातील प्रतल हे त्यातील कोरडेपणामुळे तुलनेने वेगाने जळते. मात्र, या दोहोच्या जळण्यानंतरची राख आणि वास हा सामान्यपणे प्लॅस्टिकच्या जळण्याप्रमाणेच असतो.

कोणत्याही ग्राहकाला प्लॅस्टिकच्या अंड्याबाबत शंका आली तर अशा अंड्याचे कवचाचे लहान तुकडे अधिक तीव्रतेच्या आम्लांमध्ये ( २ एन हायड्रोक्लोरीक अॅसीड प्रमाणे) टाकून तपासणी करता येईल. अंड्याच्या कवचामध्ये कॅल्शिअम कार्बोनेट हा मुख्य घटक असल्यामुळे ते आम्लामध्ये विरघळते. पर्याय म्हणून अंडे किंवा अंड्याचे कवच हे व्हिनेगार ( २ ते ३ टक्के अॅसिटीक अॅसिड) मध्ये टाकले असता कवच सावकाश विरघळण्यास सुरुवात होते. मात्र,त्यातूल त्वरीत बुडबुडे येऊ लागतात. (काहीवेळा अंड्याचे कवचाचे तुकडे त्यात तरंगू लागतात.) अशा प्रकारे आम्लाचा प्रक्रिया केलेल्या कवचातील प्रतल त्याला चिकटलेले राहत नाही, तसेच ते कागद किंवा पातळ प्लॅस्टिकसारखे दिसू लागते. (क्रमश:)

Categories: Uncategorized

agriculturist

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *